Hastalık etkeni, bir tür parazittir. Bilimsel adı "Ichthyophthirius multifiliis"tir. Bu parazit, balıkların olduğu her ortamda vardır. Ama sağlıklı bir balığa kolay kolay saldıramaz. Çünkü sağlıklı bir balığın derisindeki mukozadan salgılanan salgılar balığı dış etkenlere karşı korur.
Balığın hormonal dengesinde meydana gelebilecek aksaklıklar, mukozadan salgılanan salgının bozulmasına ve balığın dış etkenlere karşı savunmasız kalmasın sebep olacaktır. Tank hacminin yetersizliği, akvaryumdaki aşırı kalabalıklık, suyun bozulması, uyumsuz türlerin bir arada bulunması vb. sebepler akvaryumun dengesini bozacak bu gibi durumlarda balıklar strese girecektir. Dolayısı ile hormonal denge bozulacak canlı vücudu dışarıdan gelecek saldırılara karşı korunmasız kalacaktır.
Bu hastalığa neden olan en önemli etkenlerden biri side ani sıcaklık değişimleridir. 4-5 C lik Ani ısı değişimleri, balığın derisindeki salgılara zarar verecek. Bu durumda da balık, Hastalık etkenlerine karşı korunmasız kalacaktır. Ani ısı değişimleri, balıklarda başka rahatsızlıklara da neden olabilir.
Hastalığın belirtileri
Balıklar, akvaryumdaki çeşitli nesnelere sertçe sürtünürler. Derilerindeki kaşıntıdan rahatsız olduklarından bunu yaparlar. Ama her sürtünme hareketi de beyazbenek hastalığı anlamına gelmektedir. Sudaki nitrat fazlalığı da balıkların bu haeketleri yapmalarına neden olur.
Balıklar normalin aksine bitkilerin ve kayaların saklanmaya başlarlar. Yüzgeç ve kuyruklarını kısarlar ve balıklarda iştahsızlık ve halsizlik görülür.
Son aşamada ise ince, şeker kristali görünümünde beyaz-gri renkli benekler görülür. İlk önce birkaç tane olan benekler hızla balığı kaplar. Kısa sürede bütün vücuda (yüzgeçler ve kuyruk da dahil) yayılır. Burada şunu belirtmekte yarar vardır; bazı balık türlerinde (örneğin Mbuna grubu Malawi cichlidlerinde) pullar çok sık olduğundan beyaz renkli benekler gözlemlenemeyebilir.
Tedavi nasıl olmalıdır?
Bu paraziti yok etmek, balığın vücudundayken mümkün değildir. Parazit, bir zür zırhla kaplıdır ve suya katılan herhangi bir kimyasal, bu durumda hiçbir işe yaramayacaktır. Bu durumda, bu parazitlerin bir şekilde balığın vücudundan ayrılmalarını sağlamak gerekir. Bunun da tek yolu ısı yükseltilmesidir. Isı yükselince bu parazitler üreme amacıyla balığın vücudundan ayrılırlar ve akvaryumun taban kısmında kistler oluştururlar.
Tedavi sırasında ısı yükseltme işlemi dikkatli yapılmalıdır. Ani bir şekilde yükseltmemek gerekir. Günde 2 C kadar ısı yükseltilmelidir. Birkaç gün sonra 29-30 C ısıya getirilir. Bu aşamada, birkaç gün içinde balıklarda benek kalmayacak veya fark edilir şekilde azalacaktır. Bu aşamada bir hortumla dipten su çekmek (%50 civarında) faydalı olur. Çekilen suyun yerine yenisini eklerken, eklenen suyun akvaryumdaki suyla aynı ısıda olmasına dikkat etmek gerekir. Ve bu işlemden sonra 100 lt.ye 1 ampul hesabı Bemiks vitamin kompleksi uygulamak faydalı olacaktır. Bu ilacı eczanelerde 3-5 YTL.ye bulabilirsiniz, B vitamini kompleksidir ve deriye iyi gelmektedir. Aslında normal koşullarda da ayda 1 kez 100 lt. suya 1 ampul Bemiks uygulamakta fayda vardır.
Isı 29-30 C'de 1-2 gün kaldıktan sonra, yine aynı şekilde günde 2 C kadar düşürerek birkaç gün içinde 24 C civarına getirilir. Bu aşamada da dipten su çekmek ve dinlenmiş su (akvaryumdaki suyla aynı ısıda tabi) eklemek yeterli olacaktır.
Bu işlemi 1-2 hafta uyguladığınızda hastalık büyük ölçüde ortadan kalkacaktır.
Tedavide dikkat edilmesi gereken ayrıntılar ;
* Isı yükseldikte sudaki çözünmüş oksijen oranı düşer. Bundan dolayı bir hava pompası ve havataşı ile akvaryuma fazladan bir oksijen takviyesi yapmak gerekecektir.
* Bu hastalıkta tuz kullanmanızı önermem. Çünkü balıkların derilerindeki mukoza zaten hastalıktan dolayı zarar görmüştür ve tuz da bu zararı artıracaktır.
* Filtreyi kesinlikle kapatmamak gerekir. (Sadece hastalıkta değil, normal koşullarda da filtre sürekli çalışır halde olmalıdır) Tedavi Yöntemi Tedavi için akvatyum sıcaklığı ( Malavi ve Tanganyikalar için ) yavaş yavaş 31-32 dereceye çıkarılmalı ve sıcaklık en az 5-6 gün bu şekilde tutulmalıdır.